Сэтгүүлийн тухай

БНМАУ-д багш бэлтгэх тогтолцоо бүрэн бүрдээгүй, хөдөө орон нутгийг мэргэжлийн багш нараар хангах ажил хүндрэлтэй байх 1930-аад оны үед Засгийн газар, Гэгээрлийн яамнаас багш нарын заах ур чадварыг дээшлүүлэх талаар тавьж байсан зорилтыг хэрэгжүүлэх цорын ганц хэрэгсэл нь “Багш нарын сэтгүүл”, дараа нь түүнийг залгамжилсан “Сурган хүмүүжүүлэгч” байсан юм.  Боловсролын салбар дахь эдгээр сэтгүүлийн нийтлэлийн бодлого нь сургалт, хүмүүжлийн өргөн асуудлыг хамарч байсны зэрэгцээгээр тухайн үед ардын гэгээрлийн талаар намаас тавьж байсан бодлогыг тусган хөгжиж ирсэн түүхтэй байна.

Харин “Сурган хүмүүжүүлэгч” сэтгүүл 1989-1990 оны нийгмийн өөрчлөлтийн дараагаас эхлэн төрөөс санхүүжилтгүй, хэрэглэгчдийн зүгээс захиалагчгүй болж, 1991 онд хаагдсан юм. ЗХУ задарч, социалист систем нуран унасантай холбоотойгоор 1990-ээд оны эхнээс БНМАУ-ын нийгэм, эдийн засгийг бүхэлд нь хямрал нүүрлэсэн нь түүний хаагдах болсонд нэг талаас нөлөөлсөн боловч нөгөө талаас, социализм, коммунизм байгуулах баримжаатай нийгмийн тогтолцоо төгсгөл болж, түүний үнэт зүйлсийн шууд тусгал болсон боловсролын үзэл баримтлал өөрчлөгдөхөд шинэ цаг үеийн эрэлтийг мэдрээгүй нь уг сэтгүүлийн оршин тогтнох хугацааг дуусгавар болгосон гэж үзэж болно.

Ийм нөхцөлд 1991 онд “БНМАУ-д боловсролыг хөгжүүлэх Үзэл баримтлал”, БНМАУ-ын Боловсролын хууль батлагдан гарч, “төрийн сургууль”–иар төсөөлөгддөг  байсан боловсролын орон зайд өмчийн бүх хэлбэрт үндэслэгдсэн, “бүх нийтийн насан туршийн боловсролын” шинэ тогтолцооны үзэл санаа тунхаглагдаж, хүүхдийг сургаж, хүмүүжүүлэх технологийн ухаан (педагогика)-ыг насанд хүрэгчдийн (андрогогика), өндөр настны  (геронтогогика) сургалтын онол, аргазүйгээр баяжуулах эхлэл тавигдав. Бидний төсөөлдөг байсан сурган хүмүүжүүлэх ухаан, сэтгэц судлалын орон зайг гадаад орнуудад боловсрол судлалын шинжлэх ухаан бүхэлдээ эзэлж байгаа нь ил болов. Энэ бүгд нь Монгол Улсад боловсрол судлалын шинжлэх ухааныг олон улсын баримжаатай, монголын онцлогтойгоор үүсгэх, түүний мэдлэгийг нийгэмд түгээн сурталчлах үүрэгтэй, боловсролын онол, аргазүйн шинэ хандлагатай мэргэжлийн сэтгүүл гаргах хэрэгцээг бий болгосон юм.

Энэ хэрэгцээг үндэслэн, бидний нөхөд 1991 оноос “Мэргэжлийн боловсрол”, 1995 оноос “Боловсрол судлал” нэрээр аргазүйн цуврал гаргаж, алсдаа мэргэжлийн сэтгүүл бий болгох туршлага, бэлтгэлээ хангасны үндсэн дээр 2002 оноос боловсролын хөгжлийн онол, аргазүйн 2 сар тутмын “Боловсрол судлал” сэтгүүлийг эрхлэн гаргах болсон юм. Үүсгэн байгуулагчдын 2002 оны 2-р сарын 13-ны өдрийн хурлаас ашгийн төлөө бус, нийгэмд үйлчлэх төрийн бус байгууллагын статустай, боловсролын хөгжлийн онол, аргазүйн Боловсрол судлал сэтгүүлийг батлан гаргаж, 2002 оны 3 дугаар сард Хууль зүй, дотоод хэргийн яамнаас улсын бүртгэлийн Гэрчилгээ авав[1].

Өнгөрсөн 20-иод жилийн хугацаанд сэтгүүлийн нийтлэлийн бодлого, агуулга, бичлэг, үзэмж, чанар улам боловсронгуй болсоор,  монголын боловсролын салбарт онол, аргазүйн мэргэжлийн тэргүүлэх сэтгүүл болж төлөвших үйл явц үргэлжилж байна. МУ-ын ШУА-ийн Нийгмийн ухааны Бага Чуулганаас 2003 онд “Боловсрол судлал” сэтгүүлд боловсролын салбарын мэргэжлийн сэтгүүлийн статус олгож, эрдмийн зэрэг хамгаалах судалгааг энэ сэтгүүлд нийтэлж, эрдэм шинжилгээний бүтээл гэж тооцож байх шийдвэр гаргав[2].  Боловсрол судлалаар доктор, шинжлэх ухааны докторын зэрэг хамгаалах бүтээл нийтлэх эрдэм шинжилгээний сэтгүүлийн жагсаалтад “Боловсрол судлал сэтгүүл” БШУЯ-ны шугамаар 2023 оноос бас шинэчлэн бүртгэгдсэн юм.  

                Редакцийн зүгээс сэтгүүлийн багтаамж хэмжээ, хавтас, дотоод үзэмж, бичлэгийн стандартад ойр ойрхон засвар оруулж, аажмаар боловсрол судлалын ижил төрлийн олон улсын сэтгүүлүүдийн стандартад ойртуулж ирснээр сэтгүүл өнгөрсөн хугацаанд агуулга, хэлбэрийн хувьд чанарын нэлээд өндөр түвшинд хүрч, 2016 оны 4-р сард олон улсын сэтгүүлийн стандартын бүртгэлд орж, олон улсын индекс (ISSN-2415-3559)-тэй болов.

Монгол улсад боловсролыг үзэх шинэ хандлага төлөвшиж, боловсролын судалгааны үр дүн нэмэгдэхийн хэрээр энэ мэдлэгийг нийгэмд түгээх, боловсролыг хөгжүүлэхэд судлаач, багш нар, оюутан суралцагчдыг нэгтгэн зохион байгуулалтад оруулж, тэдний  хүч нөөц бололцоог дайчлах асуудал чухал болж босч ирсэн юм. Энд боловсрол судлалын мэдлэгийг нийгэмд түгээх онол, аргазүйн сэтгүүлийн үүрэг өндөр юм. Монголын боловсрол судлалын тогтолцоонд одоо сэтгүүлийн гүйцэтгэж буй үүргийг дараах байдлаар томьёолж болно. Үүнд:

  1. Монголын боловсрол судлалын шинэ ололт, бүтээлийг нийгэмд сурталчилж байна.
  2. Олон улсын боловсролын хөгжлийн мэдээллийг багш, судлаачид, суралцагч оюутан нарт цаг тухайд нь хүргэж ирэв.
  3. Залуу судлаачдыг хөгжүүлэх, тэдний бүтээлийг олон түмэнд таниулах замаар тэднийг дэмжих чиглэлээр сэтгүүл өөрийн үйл ажиллагааг явуулж байна.
  4. Мэдлэгийн үйлдвэрлэлийг дэмжиж, түүний үр дүнг амьдралд нэвтрүүлэх үйл явцыг түргэтгэхэд анхаарч ирэв.
  5. Монголын болон олон улсын боловсролын хөгжлийн онол, аргазүйн талаарх хэрэглэгчдийн мэдлэгийг өргөтгөн гүнзгийрүүлэхэд сэтгүүлийн нийтлэлийн бодлого чиглэж байгаа болно.

Сэтгүүлийн хамт олон энэхүү үүргээ хэрэгжүүлэхийн тулд сэтгүүлд нийтлүүлж буй материалын агуулгыг бодлогоор чиглүүлэх, чанарт нь тавих шаардлагаа нэмэгдүүлэх, мэдээллийг олон түмэнд саадгүй хүргэж үйлчлэхэд чиглэсэн арга хэмжээнүүдийг авч ирлээ. Сэтгүүлийн website нээж, хэрэглэгчид түүнийг онлайн хэлбэрээр уншиж ашиглах боломжтойгоор ажиллуулж байгаа нь үүнд чиглэсэн арга хэмжээний нэг хэсэг юм. Үүний үр дүнд судлаач, багш, оюутан нараас сэтгүүлд нийтлүүлэхээр ирүүлж байгаа материалын төрөл, хэмжээ, чанар жилээс жилд сайжирч байна.

                Цаашдаа сэтгүүлийн чанарыг дээшлүүлэхэд Редакциас анхаарч, шийдвэрлэх зүйл олон бий. Юуны өмнө олон улсад нийтлэг мөрдөж байгаа боловсрол судлалын сэтгүүлийн дизайнд бид ойрын жилд бүрэн шилжих арга хэмжээг авна. Сэтгүүлийн чанарыг дээшлүүлэх чиглэлд хийх түүнээс дутуугүй чухал алхам бол сэтгүүлдээ нийтлэх өгүүлэлд тавигдах стандартыг нарийвчлах, түүнийгээ ягштал мөрдөх тухай асуудал юм. Төлөвлөж буй эдгээр арга хэмжээнүүдийг хэрэгжүүлэх нь нийгмийн олон нийтийг судалгааны үр дүнгээр хангаж, боловсролын шинжлэх ухааны мэдлэгээр соён гийгүүлэгч олон улсын хэмжээний боловсрол судлалын сэтгүүл болох тухай манай сэтгүүлийн Эрхэм зорилгын хэрэгжилтэд тустай үйл болно.

 

[1] Хуульзүй, дотоод хэргийн сайдын 2002 оны 3-р сарын 13- ны өдрийн 56 тоот тушаал

[2] Шинжлэх ухааны Академийн мэдээ. 2003, УБ, No5